Moeilijke woorden
B
- Begroting
Overzicht van inkomsten en uitgaven die de overheid verwacht.
- Belasting(en)
Geld dat je verplicht moet betalen aan de overheid. Je betaalt bijvoorbeeld belasting als je iets koopt. Een deel van het geld dat je betaalt, gaat naar de overheid. Voor de overheid is belastinggeld de belangrijkste inkomstenbron om uitgaven mee te betalen. Uitgaven aan dingen waarvan we allemaal gebruik (kunnen) maken. Onderwijs of gezondheidszorg bijvoorbeeld.
- Belastingplan
Elk jaar wordt op Prinsjesdag, gelijktijdig met de begrotingswetsvoorstellen en de Miljoenennota, het Belastingplan aan de voorzitter van de Tweede Kamer aangeboden. Het Belastingplan is een fiscaal wetsvoorstel, dat voor een belangrijk deel de wijzigingen regelt die nodig zijn aan de inkomstenkant van de rijksbegroting.
- Binnenhof
Plein in Den Haag. Hier vind je onder andere de Tweede Kamer, de Ridderzaal waar de koningin de Troonrede uitspreekt en het Torentje waar de minister-president werkt.
- BTW
De letters BTW staan voor Belasting Toegevoegde Waarde. BTW is de belasting die je betaalt als je een product koopt of een dienst afneemt.
D
- Departement
Een departement is hetzelfde als een ministerie. Op een departement werken mensen die overheidstaken uitvoeren en die een minister en staatssecretaris ondersteunen. Elk departement heeft zijn eigen taken. Zo is er bijvoorbeeld een departement voor onderwijs en een ministerie voor gezondheidszorg.
E
- Eerste Kamer
De Eerste Kamer controleert of de Tweede Kamer zijn werk goed heeft gedaan. De Eerste Kamer bestaat uit 75 leden. De Eerste en Tweede Kamer vormen samen het parlement. Anders dan de Tweede Kamer wordt de Eerste Kamer niet rechtstreeks door de Nederlandse bevolking gekozen. De 75 leden worden aangewezen door de leden van alle Provinciale Staten, kort na de provinciale verkiezingen.
F
- Financieel Jaarverslag van het Rijk
De overheid maakt net als ieder groot bedrijf na afloop van een jaar een jaarverslag. De jaarverslagen van alle ministeries samen vormen het rijksjaarverslag. Het Financieel Jaarverslag van het Rijk (FJR) is een samenvatting van dat rijksjaarverslag. Het geeft een toelichting op de overheidsfinanciën: hoeveel geld heeft de overheid uitgegeven en hoeveel geld heeft de overheid ontvangen?
K
- Kabinet
Hierin zitten alle ministers en staatssecretarissen. Samen met de koningin bestuurt het kabinet het land. Het kabinet en de koningin vormen samen de regering.
- Koningin
De Koningin is het staatshoofd: ze staat aan het hoofd van ons land.
M
- Miljoenennota
De Miljoenennota is een soort samenvatting van de rijksbegroting. In de Miljoenennota staan de belangrijkste plannen van de regering. Ook staat in de Miljoenennota hoe het gaat met de financiën van Nederland.
- Minister
Een minister staat aan het hoofd van het ministerie en is verantwoordelijk voor de taken die het ministerie uitvoert. Elke minister heeft zijn eigen taak. Zo is er bijvoorbeeld een minister die zich bezighoudt met onderwijs en een minister die verantwoordelijk is voor gezondheidszorg.
- Minister-president
De minsiter-president geeft leiding aan het kabinet. Hij is tegelijkertijd de minister van het ministerie van Algemene Zaken.
- Ministerie
Een ministerie is hetzelfde als een departement. Op een ministerie werken mensen die overheidstaken uitvoeren en die een minister en staatssecretaris ondersteunen. Elk ministerie heeft zijn eigen taken. Zo is er bijvoorbeeld een ministerie voor onderwijs en een ministerie voor gezondheidszorg.
O
- Overheid
Bij de Nederlandse overheid horen alle ministeries en de regering. Maar ook de politie en de rechtbank en gemeenten. De overheid maakt wetten en let erop dat iedereen zich aan die wetten houdt.
P
- Parlement
Het parlement bestaat uit de Eerste en Tweede Kamer. Een andere naam voor parlement is Staten-Generaal. Het parlement controleert en beoordeelt de plannen van de regering. Tijdens de verkiezingen mag iedereen van 18 jaar en ouder kiezen wie er in het parlement komen.
- Prinsjesdag
Prinsjesdag is de derde dinsdag in september. Op Prinsjesdag presenteert de regering haar plannen voor het volgende jaar. Op Prinsjesdag opent de koningin het nieuwe werkjaar van de Eerste en Tweede Kamer.
R
- Regeerakkoord
In het regeerakkoord staan de afspraken die de regering maakt aan het begin van de regeerperiode. Als het kabinet niet ‘valt’, duurt een regeerperiode vier jaar.
- Regering
De regering bestaat uit ministers en staatssecretarissen en het staatshoofd, de koningin. De regering bestuurt het land.
- Ridderzaal
De Ridderzaal is een gebouw op het Binnenhof in Den Haag. In de Ridderzaal leest de koningin de troonrede voor.
- Rijk
Het Rijk is hetzelfde als de rijksoverheid: het bestuur van een land.
- Rijksbegroting
De rijksbegroting is een overzicht van de verwachte inkomsten en uitgaven van Nederland voor volgend jaar.
- Rijksoverheid
De rijksoverheid is de landelijke overheid: het bestuur van Nederland. Alle ministeries vallen onder de rijksoverheid.
S
- Staatshoofd
Het staatshoofd staat aan het hoofd van een land. In Nederland is dat de koning(in).
- Staatssecretaris
Een staatssecretaris staat samen met een minister aan het hoofd van het ministerie en is verantwoordelijk voor de taken die het ministerie uitvoert. De staatssecretaris ondersteunt een minister, maar heeft ook zijn eigen taak. De staatssecretaris van Financiën bijvoorbeeld houdt zich bezig met de belastingen.
- Staten-Generaal
De Staten-Generaal bestaat uit de Eerste en Tweede Kamer. Een andere naam voor Staten-Generaal is parlement. Het parlement controleert en beoordeelt de plannen van de regering. Tijdens de verkiezingen mag iedereen van 18 jaar en ouder kiezen wie er in het parlement komen.
T
- Troonrede
Toespraak van de koningin waarin zij vertelt hoe het met Nederland gaat en wat de plannen van de regering zijn.
- Tweede kamer
Kan wetten die de regering heeft gemaakt, goedkeuren, afkeuren of aanpassen. De Tweede Kamer bestaat uit 150 leden. De Eerste en Tweede Kamer vormen samen het parlement. Tijdens de verkiezingen mag iedereen van 18 jaar en ouder kiezen wie er in de Tweede Kamer komen.